The Commonwealth Towards the Idea of Prolongation of Hadiach Union in 1660–1682

W. Tomkiewicz, Unia Hadziacka, „Sprawy Narodowościowe”, Warszawa 1938.

S. Kot, Jerzy Niemirycz w 300 – lecie Ugody Hadziackiej, Paryż 1960.

Z. Wójcik, Dzikie Pola w ogniu. O Kozaczyźnie w dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1961.

idem, Jan Kazimierz Waza, Wrocław – Warszawa – Kraków 2004.

J. Tazbir, Jerzy Niemirycz (1612 – 1659), [w:] Polski Słownik Biograficzny (dalej: PSB), t. 22, Wrocław – Kraków 1977.

idem, The Political Reversal of Jurij Nemyryc, „Harvard Ukrainian Studies ” (dalej : HUS), t. 5, 1981, nr 3.

A. Kamiński, The Cossack Experiment in Szlachta Democracy in the Polish – Lithuanian Commonwealth. The Hadiach (Hadziacz) Union, „HUS”, t. 1, 1977, nr 3.

S. Kościałkowski, Ugoda Hadziacka. W trzechsetną rocznicę: 1658 – 1958,[ w:] Alma Mater Vilnensis. Prace społeczności Akademickiej Uniwersytetu Stefana Batorego na obczyźnie. Prace zebrane, red. S. Kościałkowski, K. Okulicz, B. Podolski, A. Urbański, W. Wielhorski, Lon- dyn 1958.

J. Kaczmarczyk, Hadziacz 1658 – kolejna ugoda czy nowa unia?, [w:] Warszawskie Zeszyty Ukrainoznawcze” (dalej: WZU), t. 2, Spotkania polsko-ukraińskie. Studia Ucrainica, pod red. S. Kozaka, Warszawa 1994.

idem, Rzeczpospolita Trojga Narodów. Mit czy rzeczywistość. Ugoda hadziacka – teoria i praktyka, Kraków 2007.

T. Chynczewska – Hennel, Od Unii Brzeskiej do Unii Hadziackiej – dzieje porażki czy szansy, [w:] WZU, t. 4 – 5, Warszawa 1997.

idem, Idea unii hadziackiej – pięćdziesiąt lat później, „Kwartalnik Historyczny”, t. 109, 2002.

A. Mironowicz, Prawosławie i unia za panowania Jana Kazimierza, Białystok 1997.

P. Kroll, Od ugody hadziackiej do Cudowna. Koza- czyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658 – 1660, Warszawa 2008.350 – lecie Unii Hadziackiej (1658 – 2008), pod red. T. Chynczew- skiej-Hennel, P. Krolla, M. Nagielskiego, Warszawa 2008 .

N. Y., Kostomarov, Hetmanstvo Vyhovskoho, Sankt-Peterburh 1862.

V. Herasymchuk, Vyhovshchyna i hadiatskyi traktat, „Zapysky Naukovoho Tovarystva im. T. Shevchenka”, ( dalej: „Zapysky NTSh” ), 1909, t. 87, t. 89.

O. Pritsak, Concerning the Union of Hadjac (1658), “HUS”, t. 2, 1978, nr 2.

A. B. Pernal, The Union of Hadiach (1658) in the Light of Polish Historiography, [w:] Millenium of Christianity in Ukraine 988 – 1988, Winnipeg 1989.

V., Lypynskyi, Ukraina na perelomi, 1657–1659. Zamitky do istorii ukrainskoho derzhavnoho budiv- nytstva v XVII-im stolittiu, vyd. 2, Viden 1920.

S. Płochij, Między Rusią a Sarmacją „unarodowienie” Kozaczyzny ukraińskiej w XVII-XVIII w, [w:] Między sobą, szkice historyczne polsko-ukraińskie, pod red. T. Chynczews- kiej-Hennel, N. Jakowenko, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2000.

T., Yakovleva, Hetmanshchyna u druhii polovyni 50-kh rokiv XVII stolittia. Prychyny i pochatok Ruiny, Kyiv 1998.

Hadiatska uniia 1658 roku, red. P. Sokhan, V. Brekhunenko ta in., Kyiv 2008.

L. Kubala., Wojny duńskie i pokój oliwski 1657 – 1660, Lwów 1922.

R. Romański, Cudnów 1660, Warszawa 1996.

Istoriia ukrainskoho kozatstva. Narysy u dvokh tomakh, t. 1, red. kol. V. Smolii, ta in., Kyiv 2006.

Wojna polsko – moskiewska pod Cudnowem odprawiona za panowania.

Volumina Legum, t. 3, wyd. J. Ohryzko, Petersburg 1859.

J. Kaczmarczyk, „Działo się w obozie pod Cudnowem dnia 17 Octo- bra Anno 1660”, [w:] Z dziejów Europy Środkowo-Wschodniej. Księga Pamiątkowa ofiarowana prof. dr hab. Władysławowi A. Serczykowi w 60 rocz- nicę Jego urodzin, red. E. Urwanowicz, A. Mironowicz i H. Parafianowicz, Białystok 1995.

Ojczyste spominki w pismach do dziejów dawnej Polski, Diariusze, Relacje, Pamiętniki służyć mogące do objaśnienia dziejów krajowych, tudzież listy historyczne do panowania królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta oraz listy Jana Sobieskiego marszałka i hetmana wielkiego koronnego z rękopisów zebrane przez Ambrożego Grabowskiego, t. 1, Kraków 1845.

S. Ochman, Sejmy lat 1661-1662. Przegrana batalia o reformę ustroju Rzeczypospolitej, Wrocław 1977.

Z. Wójcik, Traktat Andruszowski 1667 roku i jego geneza, Warszawa 1959.

Z. Wójcik, Rywalizacja polsko –tatarska o Ukrainę na przełomie lat 1660 -1661, „Przegląd Historyczny”, t. 45, 1954.

Morstin do Lubomirskiego, Śmiechowice 23 marca 1661, Biblio- teka Polskiej Akademii Nauk w Krakowie ( dalej: BPAN Kr.), rkp. 1065.

Instrukcja sejmiku średzkiego z 28 marca 1661r., Biblioteka im. Raczyńskich w Poznaniu(dalej: BRacz.), rkp. 231 t. II.

Instrukcja województwa łęczyckiego z 28 marca 1661 r., BPAN Kr., rkp. 8327, Teki Pawińskiego( dalej: TP), nr 10.

Instrukcja województwa lubelskiego z 28 marca 1661 r., ibidem, rkp. 8323, TP nr 6.

Instrukcja województwa wołyńskiego z 28 marca 1661 r., Arkhyv Yuho-Zapadnoi Rossyy, yzdavaemыi vremennoi komyssyei dlia razbora drevnykh aktov, vysochaishe uchrezhdennuiu pry Kyevskom Voennom, Podolskom y Volynskom heneral-hubernatore (dalej: AIuZR), ch. 2, t. II, Kyev 1888.

Instrukcja sejmiku halickiego z 21 maja 1661 r., Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tzw. bernardyńskiego we Lwowie (dalej: AGZ), t. 24.

Lauda sejmikowe halickie 1575 – 1695, wyd. A. Prochaska, Lwów 1931, nr 110.

Instrukcja sejmiku generalnego ziemi ks. Mazowieckiego z 28 kwietna 1661 r, BPAN Kr., rkp. 8334, TP nr 17.

Instrukcja województwa kijowskiego z 28 marca 1661 r., : AЮЗР, ч. 2, т. IIT. Chukhlib, Hadiach 1658 roku ta ideia yoho vidnovlennia v ukrainsko-polskykh stosunkakh (1660-ti – pochatok 1680-kh rr.), Kyiv 2008.

Instructia na seym walny Warszawski, w roku 1664 dana ode mnie, Hetmana, y wszytkiego Woyska JE°Kr. Mci Zaporoskiego posłom naszym p.p. Michayłowi Radkiewiczowi, oboźnemu generalnemu, Samuelowi Frydrychowiczowi, pułkownikowi Białocerkiewskiemu, Swientosławowi Krzywickiemu, pisarzowi Woyska JE°Kr. Mci Zaporoskiego, w obozie pod Lisianką, mca nouembra dnia trzydziestego, Biblioteka Muzeum Narodowego im. Czartoryskich w Krakowie (dalej: BCz), rkp. 402.

V. Horobets, Elita kozatskoi Ukrainy v poshukakh politychnoi lehitymatsii: stosunky z Moskvoiu ta Varshavoiu, 1654–1665, Kyiv 2001.

J. Drozd, Stosunek polskich elit do „propolskiej” orientacji w łonie Kozaczyzny za czasów hetmaństwa Pawła Tetery”, [w:] Od Zborowa do NATO(1649 -2009). Studia z dziejów stosunków polsko – ukraińskich od XVII do XXI wieku. Monografia naukowa – Historia, red. M. Franz, K. Pietkiewicz, Toruń 2009.

W. Kłaczewski, W przededniu wojny domowej w Polsce. Walka sejmowa lat 1664 -1665, Lublin 1984.

J. S. Dąbrowski, Polskie elity wobec Kozaczyzny oraz Moskwy w latach 1661 -1668, „Studia Historyczne”, R. 44, 2001.

Instruktia wyraźna od nas wszystkiej starszyzny, oboźnego, sędziów generalnych, pisarza i asawułów, pułkowników, atamanii, towarzystwa i czerni wojska JKM wiernie przychylnego zapor. teraz z jednostajnej rady naszej Łysiańskiej, zwołana na 22 II 1666 r. na sejm niniejszy do Naj. JKMPNM i wszystkiej Rzpltej posłom naszym powierzona, BCz, rkp. 402.

M. Krykun, Instruktsiia poslam Viiska Zaporizkoho na var- shavskyi seim 1666 r. i vidpovid korolia Yana Kazymyra na nei, „Ukraina moderna”, No 2-3, Lviv 1999.

J. Perdenia, Hetman Piotr Doroszenko a Polska, Kraków 2000.

W. Majewski, Podhajce – letnia i jesienna kampania 1667 r., „Studia i Materiały do Historii Woj- skowości”, t. IV, cz. 1, 1960.

Z. Wójcik, Jan Sobieski 1629 – 1696, Warszawa 1983.

Pisma do wieku i spraw Jana Sobieskiego, t. I, cz. 1, Acta Historica res gestas Poloniae illustrantia ab anno 1507 usque ad annum 1795, t. 2, wyd. F. Kulczycki, Kraków 1880.

M. Matwijów, Ostatnie sejmy przed abdykacją Jana Kazimierza 1667 i 1668, Wrocław 1992.

Instrukcja od Doroszenki i wojska zaporoskiego dana na sejm koro- nacyjny do króla i stanów posłom Iwanu Demidenku byłemu oboźnemu woj- skowemu i Sawie Kowielskiemu pisarzowi czerkaskiemu r. 1669 oktobra 3 dnia do Warszawy wyprawionym dano, BCz, rkp. 402.

Punkty przedstawione przez Doroszenkę na zjazd z polskimi komisarzami w Ostrogu. Rozkaz ode mnie hetmana i całego wojska do Michała Wujechowicza(Wożewicz) generalnego pisarza wojskowego, Hermana Hapanowicza byłego sędziego wojskowego i z nimi różnych ludzi pułkowych na komisję wyznaczoną w Ostrogu zgodnie z radą wojskową posłanym posłom i komisarzom naszym do rozmów z komisarzami polskimi od króla, Rzptej i W. Ks. Lit. 10 V 1670 r., Akty, otnosiashchyesia k ystoryy Yuzhnoi y Zapadnoi Rossyy, sobrannye y yzdannye Arkheohrafycheskoiu komyssyeiu, t. 9, Sanktpeterburh 1861.

Z. Wójcik, Między traktatem andruszowskim a wojną turecką. Stosunki polsko – rosyjskie 1667 -1672, Warszawa 1968.

Punkta główniejsze przez, które wojsko wszystkiego, imieniem wszyst- kiego narodu ruskiego wolności dopraszając się, do powinnego Panu pod- daństwa przystąpić chce, J. Woliński, Jan III a sprawa Ukrainy 1674 – 1675, odbitka ze „Spraw Narodowościowych”, R. VIII, nr 4, Warszawa 1934.

Respons na punkta, pod imieniem wojska J.K.M. P.N.M. rycerskiego podane, ibidem.

T. Chukhlib, Hetmany i monarkhy: Ukrainska derzhava v mizhnarodnykh vidnosynakh 1648–1714 rr., Kyiv – Niu-York, 2003.

T. Chukhlib, Ukraina ta Polshcha pid chas pravlinnia korolia Yana III Sobeskoho: poshuky vtrachenoho myru, „Ukrainskyi istorychnyi zhurnal”, 2002, No1.

J. Perdenia, Stanowisko Rzeczypospolitej szlacheckiej wobec spraw Ukrainy na przełomie XVII – XVIII w., Wrocław – Warszawa – Kraków 1963.

J. Wojtasik, „Wojsko JKMci i Rzplitej zaporoskie” w dobie króla Jana III Sobieskiego, [w:] Od Żółkiewskiego i Kosińskiego do Piłsudskiego i Petruly. Z dziejów stosunków polsko-ukraińskich od XVI do XX wieku, red. J. Wojtasik, Warszawa 2000Drozdowski M., Rzeczypospolita wobec idei odnowienia unii hadziackiej w latach 1660-1682 [w:] Studia Polsko-Ukraińskie, red. Walentyna Sobol, nr2, vyd. Zakład Graficzny Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2015, s.47-69.