Полеміка Теодора Скуминовича щодо хрещення Русі-України в історичному освітленні

2025, 12, No. 12

National Academy of Sciences of Ukraine, Taras Shevchenko Institute of Literature


Publication date

17.04.2025

Publishing model

open access

License type


Field

Humanities

Discipline

history, culture and religion studies, literary studies

Language of publication

Ukrainian

Downloads

PDF 134 KB

Article

Number of views:88

Number of downloads:25

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

The article reveals the view of the Ukrainian Catholic polemicist-theologian Theodore Skumynovych, the author of the work 'Przyczyny porzucenia Disuniey' (1643), on the history of the baptism of Rus'-Ukraine and the links of the Metropolitanate of Kyiv with Rome since the baptism of Princess Olga. Defending the historiographic conception in which Rus' Church was in unity with the Bishop of Rome from the beginning of its foundation, the writer gave proofs of the christening of the Kyiv Princess Olga by the Patriarch Theophylact, while orthodox polemicists maintained that it was done by Polyeuctus, who, in contradistinction to his predecessor, was not friendly to the Pope. Th e author also proved the opponent's mistake that Prince Volodymyr was baptized by Patriarch Photios, who lived a century earlier and committed schism. In reality, he was baptized by Patriarch Nicholas Chrysoberges. In the understanding of Theodore Skumynovych, Rus’ Church was separated from the schismatic processes, which took place at the time of Michael Cerularius, and until the 16th century was in close ties with Rome. In the history of Rus' Church, its Metropolitans acknowledged the jurisdictional primacy of the Bishop of Rome and repeatedly tried to restore the lost Church unity. The use of such methods of scientific analysis as cultural-historical, comparative-historical, descriptive, textual, and biographical allowed to comprehensively analyze this work in the context of polemical literature of the first half of the 17th century and research the historical sources, which the author used in his work.

Keywords:

Bibliography

Baronio C., Annales Ecclesiastici: ex XII tomis Caesaris Baronii S. R. E. Presb. Card. Bibliothecarii Apostolici, in Epitomen redacti, Moguntiae 1614.

Constantini Porphyrogeniti imperatoris, De cerimoniis aulae byzantinae libri duo graece et latine, Bonnae 1829.

https://doi.org/10.1515/9783112413982

Hrushevskyi M., Istoria Ukrainy-Rusi: v 11 t., 12 kn., Kyiv 1991, t. I.

Hrushevskyi M., Vyimky do istorii Ukrainy-Rusi, Lviv 1895.

Iedność Święta Cerkwie Wschodniey y Zachodniey, Od Początku Wiary Ś. Katholickiey Obfićie Rozkrzewiona. W Ruskie Kraie Od Przyięćia Krztu Ś. Śżćżęśliwie Zawitała [...]. Novvo Wystavviona Przez Bractwo Wileńskie Przenaświętszey Troycy, W Jednośći z Ś. Kośćiołem Rzymskim będące, Wilno 1632.

Ipatʹevskaya letopisʹ [v:] Polnoye sobranіye russkih letopisey, izdannoye po vysochajshemu povelenіyu Imperatorskoyu arheograficheskoyu kommissіeyu, Sanktpeterburg 1908, t. II.

Kossow S., Πατερικόν abo żywoty śś. ojców pieczarskich. Obszyrnie Słowieńskim ięzykiem przez Świętego Nestora Zakonnika y Latopisca Ruskiego przedtym napisany. Teraz zaś z Graeckich, Łaćińskich, Słowiańskich, y Polskich Pisarzow obiaśniony, y krocey podany przez Wielebnego w Bogu Oyca Silvestra Kossowa, Episkopa Mśćisławskiego, Orszańskiego, y Mohilewskiego, Kijów 1635.

Kreuza L., Obrona Jedności Cerkiewney, abo Dowody ktorymi się pokazuie, iż Grecka Cerkiew z Łaćinską ma być ziednoczona. Podane do druku za roskazaniem Przewielebnego w Bogu, Oyca Jego M. Oyca Jozefa Wielamina Rutskiego, Archiepiskopa y Metropolity Kiiowskiego, Halickiego, y wszystkiey Ruśi, Wilno 1617.

Krypiakevich I., Istoriia Ukrainy, vidp. red. F. Shevchenko, B. Akimovich; 2-ge vyd., pererob. i dop., Lviv 1992.

Labunka M., Religious Centers and Th eir Missions to Kievan Rus': From Ol'ga to Volodimer [v:] „Harvard Ukrainian Studies”, Cambridge, Massachusetts 1988–1989, vol. XII/XIII, p. 159–193.

Lebedev A., Ocherki vnutrenney istoriyi Vizantiysko-Vostochnoj cerkvi v IX, X, i XI vekah: Ot konca ikonoborcheskih sporov v 842 g. do nachala krestovyh pohodov – 1096 g., Sankt-Peterburg 2012.

Makariy (Bulgakov), Istoriya Russkoy Cerkvi, Moskva 1994, kn. I.

Obolensky D., O'lga's Conversion: The Evidence Reconsidered [v:] „Harvard Ukrainian Studies”, Cambridge, Massachusetts 1988–1989, vol. XII/XIII, p.145–178.

Povіst mynulykh lіt [v:] Lіtopys ruskyi za Іpatskym spyskom, Kyiv 1989.

Skuminowicz T., Przyczyny porzucenia Disuniey przezacnemu narodowi ruskiemu podane a Jaśnie Wielmożnemu Przewielebnemu Panu Iego Mośći Panu Abrahamowi Woynie z Bożey y Apostolskiey Stolice łaski Biskupowi Wileńskiemu Patronowi y Dobrodźieiowi swemu ofiarowane od Th eodora Skuminowicza, Wilno 1643.

Zbirnyk kozackyh litopysiv: Khustynskyi, Samiila Velychka, Grabianky, Kyiv 2006.

Zizaniy L., Bolshoy katehizis, Moskva 1878.

Zonaras J., Annales [v:] Corpus Universae historiae, praesertim Bizantinae, Lutetiae 1567.

ΣΥΝΟΨΙΣ, albo krotkie spisanie praw, przywileiow, świebod y wolności od naiaśnieyszych św. pamięci Krolow Ich Miłości Polskich, y Wielkich Xiążąt W. X. L. y Ruskiego [v:] „Arhiv Yugo-Zapadnoy Rossіyi, izdavaemyy kommissіyeyu dlia razbora drevnih aktov, sostoyashchey pri Kіevskom, Podolskom i Volynskom General-Gubernatore”, Kіev 1887, ch. I, t. VII.