Dziedzictwo i wpływ Rusinów Karpackich na sztukę Zakarpacia XX wieku
2026, 13, Numer 13
Uniwersytet Warszawski
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 1 MB
Liczba wyświetleń:267
Liczba pobrań:60
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The article ’The Heritage and Influence of Carpathian Rusyns on the Art of Zakarpattia in the 20th Century’ examines the role of Rusyns in shaping the local artistic tradition during the interwar and postwar periods. In the first section, 'Rusyn Art in Zakarpattia in the 20th Century: Preliminary Insights', the author presents a general overview of Rusyn artistic activity, highlighting its characteristic motifs, folkloric inspirations, and efforts to preserve cultural identity. The next section, ’The Emergence of the Zakarpattia School of Painting: The Role of Rusyns and Cultural Contexts’, discusses the development of the local painting school, emphasizing the influence of Rusyn tradition, contacts with other artistic centers, and the socio-cultural conditions of Zakarpattia. The final section, 'Józef Bokšay and Adalbert Erdélyi – Rusyn Artists of Zakarpattia. Interpretations', focuses on the works of two prominent Rusyn painters, analyzing their individual styles, inspirations, and contributions to the development of 20th-century Zakarpattia painting. The article highlights that Rusyns were not only bearers of local tradition but also active participants in the modernization of art in the region, combining elements of native heritage with contemporary artistic trends.
Bibliografia
Beck U., Giddens A., Lash S., Modernizacja refleksyjna: polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, tłum. J. Konieczny, Warszawa 2009.
Cheipesh A., The cultural and artistic environment of Transcarpathia in the interwar period and its infl uence on E. Kontratovych, [w:] „Art and design” 2025, t. 8, nr 2, s. 65–73.
Цугорка О. П., Закарпатська школа живопису: основні етапи становлення, [w:] „Культура і сучасність” 2016, nr 2, s. 67–71.
Dupka G., Fuchs A., Kárpátaljai magyar képzőművészek arcképcsarnoka (tłum. Galeria portretów węgierskich artystów plastyków Zakarpacia), Budapeszt 2017.
Espagne M., Cultural Transfers in Art History, [w:] „Circulations in the Global History of Art”, red. T. DaCosta Kaufmann, C. Dossin, B. Joyeux-Prunel, Londyn 2016.
Hałas E., Polityka symbolizacji w ujęciu Pierre’a Bourdieu a interakcjonizm symboliczny, „Studia Socjologiczne” 1994, 4(155), s. 77–99.
Гуріч З.В., Сутність поняття «Регіональна художня освіта», [w:] „Вісник Чернігівського національного педагогічного університету” 2016, nr 137, s. 15–18.
Кашшай О., Формування Закарпатської Школи Живопису у 1920–1940-х Рр.: Аналіз Соціально-Культурної Ситуації, [w:] „Th e Ethnology Notebooks” 2018, nr 4, s. 949–954.
Koprowski M. A., Inna Ukraina. Zakarpacie – tu się zaczyna i kończy Europa, Zakrzewo 2014.
Крохмалюк П., Вплив суспільно-політичних трансформацій у Закарпатті на творчість Йосипа Бокшая, [w:] „ВІСНИК Львівської національної академії мистецтв” 2016, nr 30, s. 72–83.
Magocsi P. R., Pop I., Encyclopedia of Rusyn History and Culture, Toronto 2002.
Magocsi P. R., Naród znikąd. Ilustrowana historia Rusinów Karpackich, Użhorod 2014.
Magocsi P. R., Th e heritage of autonomy in Carpathian Rus’ and Ukraine’s Transcarpathian region, [w:] „Nationalities Papers” 2015, t. 43, nr 4, s. 577–594.
Magocsi P. R., Pod osłoną gór. Dzieje Rusi Karpackiej i Karpatorusinów, Rzeszów 2022.
Небесник I.І., Розвиток художньої освіти у Закарпатті у ХХ столітті, praca doktorska, Drohobycki Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Iwana Franki, Drohobycz 2000.
Островський Г., Образотворче мистецтво Закарпаття, Kijów 1974.
Piotrowski P., Geografi a i historia. Sztuka w Europie Środkowo-Wschodniej, [w:] Awangarda w cieniu Jałty. Sztuka w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1945-1989, red. P. Piotrowski, Poznań 2005, s. 13–36.
Rąkowski G., Zakarpacie, Pruszków 2022.
Szymko M., Współczesna sztuka łemkowska – tożsamość, pamięć, estetyka, praca doktorska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin 2025.
Волощук А.В., Система художньої освіти школярів у спадщині Золтона Баконія (1946–1989 рр.), praca doktorska, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Kijów 2012.
Ворон Б., Закарпатська школа живопису: велике мистецтво з “маленького краю”,Мистецький альманах „Артес”, https://artes-almanac.com/zakarpatska-shkola-zhyvopysu/, [10.09.2025].